Каменные кресты и камни с надписями

1 Название валуна: Каменные кресты и камни с надписями;
2 Код в базе Кривича: -;
3 Ближайший населённый пункт: д.Двор Торонковичи Лепельского района Витебской области;
4 Ориентир на местности: 300м на В от д., в поле;
5 Широта°/Долгота°: 54.77361/28.92084;
6 Землепользователь: нет данных;
7 Материал валуна: нет данных;
8 Вес, тонн: нет данных;
9 Размеры: [Длина большей оси]*[Длина короткой оси]*[Высота(Высота над землёй)], м: нет данных;
10 Объём валуна, м³: нет данных.

Раньше на этом месте было старое христианское кладбище (не ранее XVI - XVII вв). Во время мелиорации каменные кресты и намогильные камни были свалены в кусты. Напачатку восені 2003 года ад мясцовых людзей краязнавец Васіль Шкіндзер даведаўся, што ў наваколлях Таронкавічаў на калгасным полі з зямлі трактар плугамі выкапаў камень з загадкавым сімвалам. На пошукі яго ў хуткім часе з Васілём і накіраваліся. Каменная пліта насамрэч аказалася даволі цікавай. Да цяперашняга часу не сціхаюць спрэчкі наконт паходжання выявы на гэтым камені. Большасць навукоўцаў – ад этнографаў да археолагаў - даволі скептычна ставяцца да часу ўзнікнення выявы, лічачы яе навадзелам. Асноўны аргумент – добрая захаванасць адбітку і якасці яго выканання. Нехта, не зважаючы на думку вучоных мужоў, верыць у сапраўднасць сімвалу і тое, што ён з’яўляецца сапраўднай эпіграфічнай каштоўнасцю. Камень з цікавай выявай вельмі нам спадабаўся, тым болей, што да таго часу чагосці падобнага не траплялася. Пачалі меркаваць, якім чынам захаваць каштоўнасць. Пакуль разважалі, вырашылі даследаваць наваколлі. Моцным было наша здзіўленне, калі на ўскрайку бліжэйшага лесу ў зарасніках кустоўя і крапівы адшукалі некалькі каменных крыжоў розных памераў і формы. За больш дакладнымі звесткамі вырашылі звярнуцца да жыхароў Двор-Таронкавічаў. Але ўцямнага адказу не атрымалі. Хутчэй за ўсё, старыя могілкі былі зруйнаваныя – крыжы і каменныя надмагіллі сцягнулі ў лес, а на іх месцы ўтварылі калгаснае поле.

Вырашылі аднавіць старыя могілкі. Василь созвал себе подобных лепельских краеведов, договорился с директором совхоза «Волосовичи» Колей Савченко о выделении участка поля под кладбище, пригнал собственный трактор, и скопом вытащили кресты с плитами на свет божий. Чарговы наш візіт у Таронкавічы адбыўся ўжо ў кастрычніку 2003г. Да таго часу сваімі думкамі падзяліліся з Валадаром Шушкевічам, Васілём Хацкевічам і Анатолем Хаванскім. Яны згадзіліся дапамагчы. Васіль Шкіндзер з Поўсвіжа прыехаў на ўласным трактары. З яго дапамогай чаплялі крыжы тросам і выцягвалі на поле. Паколькі дакладнага месца, дзе раней маглі знаходзіцца могілкі, не ведалі, вырашылі абраць для размяшчэння крыжоў больш зручнае месца. Дзеля гэтага аблюбавалі пагорак з якога добра былі бачныя навакольныя далягляды. Теперь это место считают "древним языческим капищем" и ходят сюда поклоняться.

Более подробно историю возрождения читайте в Блоге Валадара Шушкевiча.